ghi chép

Nhà ngoại tôi ở xứ vườn miền Đông Nam bộ. Nhà cũ, mái ngói, vách ván, cột gỗ, nền đất, thấp và nhỏ, ẩn khuất giữa khu vườn rộng. Vườn thực ra cũng không rộng lắm, khoảng 4.000 thước vuông,   nhỏ hơn diện tích một số nhà vườn ở Huế. Lần đầu tiên tôi   thăm Huế là năm 1998, chưa nghe nói nhiều về văn hóa nhà vườn. Được người quen đón về nhà chơi,   tôi đã thú vị chứ không ngạc nhiên khi thấy ở tận chốn kinh kỳ, người ta cũng có vườn quanh nhà và cách sống không khác mấy ở làng quê mình.   Trước đó   tôi đã đi thăm nhiều nơi dân cư khác ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, vườn chung quanh nhà gần như điều tất nhiên. Tôi không thắc mắc gì, “thì cùng một nước, cùng một nền văn hóa.”   Với lại, nhà phải có vườn chứ. Chẳng qua ở chốn thị thành chật chội như Sài Gòn người ta mới phải sống chen chúc, nhà sát vách chung tường, lại chồng cái này lên cái kia. Sau này   tôi đọc một số bài viết về nhà vườn Huế, cũng thú vị khi các tác giả viết về nhà vườn Huế ...

Bé “ăn kiến” này thuộc dòng dõi hiếm. Họ hàng bé ít ỏi trong tự nhiên mà mẹ bé cũng hiếm muộn, nên sự ra đời của bé ngày 10/8/2011 tại sở thú Reid Park ở bang Arizona, Mỹ,    trở thành sự kiện.    Bé rất ngoan, lên cân nhanh chóng. Chỉ có điều người ta chưa xác định được giới tính của bé.  Con cọp con này chào đời được 7 tuần tuổi đang được cọp mẹ khuyến khích tập đi   những bước đầu tiên trong đời nó trong sở thú Royev Ruchey   của thành phố Krasnoyarsk vùng Siberian nước Nga. Đây là giống cọp Amur nổi tiếng của vùng Siberia. Ảnh do Ilya Naymushin hãng tin Reuters chụp ngày 29/9/2011.  Bé khỉ này được mẹ ôm trong lòng suốt từ lúc chào đời ngày 28/7/2011 ở vườn thú Berlin. Còn chăn nệm nào êm ái hơn lớp lông dày   của mẹ? Ảnh do Markus Schreiber chụp ngày 23/8/2011.  Bé rùa này mới 4 ngày tuổi khi được chụp hình đang tắm nắng trên đầu rùa mẹ. Bé có tám anh chị em   đồng lứa, cùng chào đời trong vườn th...

Xem loáng thoáng trong phần tin thời sự trên tivi vài hình ảnh về chênh lệch giới tính trong dân số ở Việt Nam. Tỷ lệ trẻ sơ sinh là nam ngày càng nhiều hơn trẻ sơ sinh nữ. Nghe qua cũng hiểu đó không phải là điều tự nhiên, mà do sự lựa chọn của cha mẹ. Có những người mẹ khi biết thai nhi là gái đã phá thai. Nhiều cặp vợ chồng khi quyết định chỉ có một con, đứa con duy nhứt đó thường là trai. Thì, ai cũng hiểu, trong xã hội mình nam trọng nữ khinh mà. Còn gì khổ hơn làm phụ nữ ở nước Việt Nam? Nỗi lo về chênh lệch giới trong dân số không chỉ riêng ở xứ mình, mà ở tuốt bên Mỹ các nhà xã hội học cũng lo, chỉ có điều là họ lo xã hội Mỹ ngày càng “nữ hóa”: phụ nữ Mỹ muốn sinh con gái hơn con trai, và thập niên đầu tiên của thiên niên kỷ thứ 3 đã chứng kiến sự chuyển đổi quan trọng: phụ nữ đi làm ngày một đông. Đến đầu năm 2011 thì lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ, phụ nữ chiếm đa số lực lượng lao động. Nữ không chỉ lấn át nam về số lượng: phần lớn vị trí quản lý là do phụ nữ nắm giữ. Tươn...

Tôi được mời tham dự một chương trình văn học ngoại khóa ở một trường học, và tôi đã từ chối qua điện thoại là tôi lu bu quá, e không sắp xếp đi được. Người tổ chức khăng khăng bảo là sẽ cho người “bưng” tôi đi rồi “bưng” tôi về, trong vòng 2 giờ, và tôi không phải làm gì cả. Chính điều này khiến tôi bảo tôi dứt khoát đừng đi. Nhưng bữa nay vẫn xuất hiện một sinh viên ngay trước cửa nhà tôi. Em bảo nếu tôi không đi thì em không hoàn thành nhiệm vụ, em không thể về, em sẽ ngồi ở đây, ít nhất 2 giờ, cho đến khi buổi lễ ở trường kết thúc. Người tổ chức (trót thông báo danh sách khách mời), sẽ tiếp tục thông báo là đã cử người đi đón tôi và tôi đang trên đường, mà không rõ gặp sự cố gì vẫn chưa thấy đến!  Tôi đành đứng dậy bảo: “Thôi, đi!” Người đón tôi hớn hở ra mặt, nói là đã có sẵn nón bảo hộ cho tôi, rồi nhìn tôi có vẻ chờ đợi. Tôi đội nón, lập lại: “Đi thôi.” Em hơi ngạc nhiên: “Cô không…” Tôi cũng ngạc nhiên: “Em muốn nói cô không trang điểm sửa soạn gì hả? Bộ buổ...

Tôi đang đọc Toni Morrison, người đàn bà viết văn người Mỹ da đen đã được trao giải thưởng Nobel văn chương, tác giả những tác phẩm nổi tiếng như Mắt xanh nhất, Bài ca Solomon, Người thân yêu... Ngoài tiểu thuyết, Toni Morrison còn viết nhiều thể loại khác, và bài viết mới nhất của bà là một bức thư ngỏ gởi người đàn bà Sudan . Nhân đọc bức thư này, tôi đọc thêm một ít bài trên Internet về Sudan. Một bài trên trang Sudan Vision viết là đa số dân Sudan ở thành phố lớn hiện đại đều còn gốc gác ở những làng quê vẫn còn giữ nề nếp văn hóa cổ truyền. Những ngày nghỉ lễ, người ở đô thị đều có nhu cầu trở về làng để sum họp với gia đình. Người viết kể rằng gia đình ông gồm 15 người tính luôn đàn bà và trẻ con đã chất lên hai chiếc xe lái về quê, lúc trời xẩm tối thì một chiếc xe bị trục trặc, nằm vạ dọc đường. Trong lúc họ dừng xe để sửa thì một người đàn ông ở làng gần đó đến hỏi han sự tình, rồi dứt khoát mời mọi người về nhà ông nghỉ ngơi. Cánh đàn ông bèn để đàn bà con nít theo ông ta ...

Mấy năm trước, một nhà phê bình văn học Mỹ đã xét lại điều tưởng như đã mặc định rằng các học giả chỉ nghiên cứu văn học “cổ điển”. Ông cho rằng những tác phẩm thực sự cổ điển không chỉ gồm những tác phẩm được các thế hệ độc giả nối tiếp nhau đào sâu và đọc mới, như Chiến tranh và Hòa bình của Tolstoy hay Chuông nguyện hồn ai của Hemingway. Tính chất cơ bản của tác phẩm “cổ điển” là nó có sức sống lâu dài và nói lên những điều độc giả luôn quan tâm. Nếu vậy thì những câu chuyện được kể đi kể lại dưới nhiều hình thức và trở nên phổ biến có đáng được coi là cổ điển? Chẳng hạn chuyện Quỷ nhập tràng Frankenstein của Mary Shelley, xuất bản lần đầu năm 1818, và nổi tiếng suốt 2 thế kỷ, cho đến nay. Frankenstein là tác phẩm khai dòng tiểu thuyết khoa học viễn tưởng. Cùng với tiểu thuyết kinh dị, tiểu thuyết trinh thám, tiểu thuyết diễm tình, tiểu thuyết huyền bí … các tiểu thuyết thể loại này (genre fiction) được coi là tiểu thuyết bình dân (popular fiction) hay tiểu thuyết đại chúng, c...

Bị bũa vây giữa những tin tức chiến tranh, khủng hoảng kinh tế, nợ nần, dịch bệnh, động đất, tai nạn lò phản ứng hạt nhân… tôi quyết định đi xem một phim giải trí Hollywood. Rise of the Planet of the Apes thuộc loại phim khoa học giả tưởng, tôi định xem để thư giãn hai tiếng đồng hồ, khỏi phải suy nghĩ gì cả. Nhưng hóa ra phim này hơi “cổ điển”. Hành tinh của Khỉ được xuất bản lần đầu năm 1963 bằng tiếng Pháp, La planète des singes, tác giả là Pierre Boulle, nhưng được công chúng khắp thế giới biết đến qua bộ phim Mỹ Planet of the Apes. Phim thành công đến nỗi Hollywood sản xuất thêm 4 tập tiếp theo, rồi làm thành phim truyền hình, phim hoạt hình, sách truyện tranh, và nhiều sản phẩm thương mại khác. Năm 2001 phim được làm lại, và năm 2011 Rise of the Planet of the Apes được tung ra như một phim giải trí mùa hè gặt hái thành công rực rỡ về mặt doanh thu trên khắp thế giới. (Phim chiếu ở Việt Nam với tựa Cuộc nổi dậy của loài khỉ). Sự thành công này hứa hẹn sự ra đời của chuỗ...